Autor: RobertErben

  • Spalona mapa

    Spalona mapa

    To była piękna, wiosenna niedziela. Taka, którą człowiek chciałby zapamiętać jako lekki dzień. Zieleń aż biła po oczach. Pola przy drodze pachniały świeżością, a powietrze było tak przejrzyste, że aż dziwiło, jak może się tak zmienić w jednej chwili.

    Dwa samochody. Zwykłe zderzenie — tak to się zaczęło.

    Jeden z nich wiózł trzy osoby, drugi dwie.

    Żadnych wielkich prędkości. Żadnego pisku opon, który ostrzegłby przed tym, co zaraz się wydarzy. Tylko zgrzyt, uderzenie na lekkim zakręcie i cisza. Przez krótką chwilę.

    Paliwo zaczęło się lać po asfalcie. Ktoś później mówił, że to od nagrzanych silników, może od słońca — nieważne. Wystarczyła iskra. Może z tłumika, może z otartego metalu. W jednej sekundzie płomień wspiął się po karoserii jak po suchym papierze.

    A potem była już tylko pożoga.

    Byłem tam. Jechałem jako reporter Nocnego Patrolu. Jeepem. Zatrzymałem się przy rowie, nie dalej niż pięćdziesiąt metrów od nich. Wysiadłem i usłyszałem… Ich krzyki. Takie, których się nie zapomina. Ludzie, zakleszczeni w roztrzaskanych wnętrzach, błagający przez ogień. Nie mogli się ruszyć. Nie mogli się wydostać.

    Plastik z wnętrza topił się jak świeca. Tapicerka dymiła i syczała. Zapach był nie do opisania. Palący się samochód ma swój własny odór — słodkawy, duszący. Ale spalane ciało… to już inna historia. To coś, co wbija się w pamięć i nie puszcza. Nawet jak wciągasz świeże powietrze, czujesz to pod spodem. Kierowcy z innych samochodów i mieszkańcy z nieodległych domów próbowali wyciągać rannych. Bez skutku. Piekielny ogień i nieziemski żar blokował drogę ratownikom.

    I to wszystko działo się tuż obok zielonych pól. Tych pachnących, kwitnących, takich, które kojarzą się z piknikiem, z rodziną, z czymś dobrym. Kontrast był nie do zniesienia.

    Ludzie, którzy wracali z weekendu, zatrzymywali się. Wysiadali z najpierw dziesiątek a potem może i setek aut. Droga była całkowicie zablokowana w obu kierunkach. Nie podchodzili zbyt blisko. Stali w milczeniu. Niektórzy trzymali dzieci za ręce i jakby chcieli zasłonić im oczy. Inni tylko patrzyli. Z niedowierzaniem. Z przerażeniem. Jakby to był zły sen, który wydarza się w biały dzień.

    A ja mówiłem… „Tu mówi Robert Erben i program Nocny Patrol. Obok mnie właśnie zginęło pięć osób w dwóch spalonych samochodach. Droga w stronę Kłodzka jest nieprzejezdna…”. Mówiłem przez radio, na żywo. Głos mi drżał, ręce też. Ale mówiłem. Bo ktoś musiał.

    Strażacy przyjechali prawie od razu. Gasili już jednak nie pożar — gasili ciszę, która rozlała się po tym miejscu jak dym. Ciała wyciągano długo. Powoli. Delikatnie, choć nie było już czego ratować. Tylko spokój trzeba było przywrócić. Jakiś chłopak stał obok i powtarzał szeptem: „To się nie mogło wydarzyć. Przecież to był taki ładny dzień…”

    I rzeczywiście — był. Jakby świat zupełnie nie wiedział, że w jednym punkcie jego mapa właśnie się przepaliła.

    Kiedy kończyłem relację, mój głos cichł. Już nie było co mówić. Tylko patrzyłem. Na zniszczone wraki, na pole pełne zieleni, na ludzi, którzy milczeli, jakby w tej ciszy próbowali odnaleźć jakiś sens. Ale tam nie było nic. Tylko dym, który powoli znikał w wiosennym powietrzu.

    I wtedy zrozumiałem — nie każda historia musi mieć morał. Czasem wystarczy ją opowiedzieć i pozwolić jej wybrzmieć… w ciszy.

  • Cienie przy drodze

    Cienie przy drodze



    Audycja specjalna programu Nocny Patrol – 1 listopada

    — Witam was na antenie. Tu program Nocny Patrol. Mówi Robert Erben.

    Dzisiejsza noc nie jest jak inne. To nie jest noc sygnałów, pożarów, relacji z chaosu. Dziś — nie gonię śmierci. Dziś ją wspominam.

    Pierwszy listopada. Noc jasna, pogodna. Nie ma mgły. Niebo czytelne, jakby samo chciało słuchać. Autostrada A4 jest cicha, rozciągnięta, niemal nierzeczywista.

    W głośnikach cicho płynie muzyka. Lombard – Mr. of America.
    „Kiedy gnasz znów przed siebie… w powodzi deszczu i łez…”
    Ale dziś nie ma deszczu. Tylko czyste powietrze i szum opon na asfalcie.

    Jeep toczy się równym tempem. Światła przecinają pustkę.

    — Dzisiaj chcę wam opowiedzieć nie o tym, co dzieje się teraz. Ale o tych, którzy zostali na tej drodze.

    Zwalniam przy starym wiadukcie.

    — Trzy lata temu. Motocyklista. Yamaha. Leżał przy barierce. Tatuaż na przedramieniu: „Mama.” Pamiętam go, bo kobieta zadzwoniła do radia. Słuchała mnie, zanim jeszcze dowiedziała się od policji.

    W tle słychać szept refrenu:
    „Czerwony smak ryzyka… to zjawia się, to znika…”

    — Kilometr dalej — dziewczyna w czerwonej osobówce. Poślizg. Indeks, bilety do Krakowa. Miała marzenia. Teraz tylko wspomnienie.

    Radio CB szumi. Niepokojąco, miarowo.

    — I chłopiec. Osiem lat. Zginął we śnie, z pluszowym misiem w ramionach. Jego ojciec zasnął za kierownicą. Nie zawsze śmierć krzyczy. Czasem po prostu milczy.

    I wtedy dźwięk. Wiadomość. Głos w słuchawce z redakcji.

    — Robert… dzwonią ludzie. Mnóstwo ludzi. Płaczą do telefonu. Mówią, że czują, jakbyś ich przeprowadzał przez wspomnienia. Jakby przez twoje słowa ich bliscy… wracali. Na chwilę. Na ten wieczór. Jakby byli tuż obok.

    Robert milczy. Dłonie mocniej ściskają kierownicę.

    „Tej autostrady szum głęboki… łaskawie mruczy mu do snu…” — cicho w tle, jakby radio znało jego myśli.

    Jeep zjeżdża na pas awaryjny. 189 kilometr.

    — To było tutaj — mówi. — Ja i mój kolega. Tylko my.

    Maluch. Fiat 126P. Roztrzaskany, wciśnięty w pole. Jakby próbował się schować przed śmiercią.

    — Podbiegłem z gaśnicą. Kolega z apteczką. Latarka w ręku. Światło drżało.

    Zajrzałem od strony pasażera.

    — Ciała zmiażdżone. Nie było ratunku. Ale… jedna rzecz mnie zatrzymała. Kontrolka. Na desce świeciła się lampka akumulatora. Mała, czerwona.

    Włożyłem rękę, żeby wyciągnąć kluczyk. Odciąć napięcie.

    I wtedy to poczułem.

    — Coś ciepłego dotknęło grzbietu mojej dłoni.

    Zamilkł. Głos zadrżał.

    — To były oczy tego mężczyzny. Wypadły z oczodołów. Wisiały na szypułkach. I to właśnie ich dotknąłem. Bezwiednie.

    „A serce złamanych… gorzkie łzy… drążą asfalt szarych dni…” — refren cicho opada, niemal szeptem.

    — Stanąłem. Nie z przerażenia. Z poczucia, że na moment… dosłownie dotknąłem czegoś, co jeszcze chwilę temu patrzyło na świat.

    Jeep rusza z powrotem. Reflektory znów przecinają drogę.

    — Moi koledzy z radia powiedzieli, że ta noc jest inna. Że ludzie płaczą. Że dziękują. Za pamięć. Za głos. Za to, że mogą jeszcze raz… na chwilę… poczuć obecność tych, którzy odeszli.

    Radio CB znowu szumi. Ale teraz… nie brzmi jak zakłócenie. Brzmi jak oddech.

    — Tu Nocny Patrol. Mówi Robert Erben.

    W tle:
    „Ta autostrada sunie szlakiem gwiazd…”

    — Jadę dalej. A oni… oni jadą ze mną.

    Czerwone światła Jeepa nikną w oddali. Noc zostaje. Ale nie sama.

  • Nocny Patrol – Mandarynka

    Nocny Patrol – Mandarynka

    Opowieść Roberta Erbena

    Jeep Cherokee przecinał noc jak łódź w morzu mgły. Autostrada A4 milczała, pusta, rozciągnięta między Dolnym Śląskiem a Opolszczyzną jak cicha nitka przeznaczenia. Za kierownicą siedział Robert Erben — nie szukał niczego konkretnego, nie miał wezwania. Po prostu jeździł. Nocami. Tak jak zawsze.

    W głośnikach sączyła się znajoma piosenka. „Camouflage” Stana Ridgwaya. Ciężki bas, miękki głos. Opowieść w opowieści. Słuchał jej setki razy, ale tylko w nocy brzmiała naprawdę.

    „Wietnam… pluton zniknął… pojawił się wielki milczący żołnierz…”

    Znał to na pamięć. I wtedy — coś przed nim błysnęło. Cień. Migotanie.

    Zjechał lekko na prawo. Zwolnił. Kilkaset metrów dalej zobaczył ten obraz: TIR, zatrzymany w poprzek drogi, wielka biała naczepa świecąca w reflektorach Jeepa jak ściana w kostnicy. I wbity pod nią Volkswagen Golf.

    Z Jeepa wysiadł bez słowa. Pierwszy krok — szkło pod butem, dźwięk jak łamany lód. Drugi — plastik, który strzelił pod ciężarem. Wszystko błyszczało od oleju, rozsypanych odłamków. Jakby eksplodowało życie. Zobaczył krew…

    Podszedł do Golfa. Od strony pasażera drzwi były zablokowane. Szarpnął. Metal jęknął, zawias puścił. W środku siedział mężczyzna. Martwy. Twarz spokojna, skroń rozbita przez wciąż otwarty schowek.

    Na jego kolanach leżała mandarynka. Obrana do połowy. Skórka zwisała z palców. Z ust wystawała nitka miąższu. Pachniała słodko, ciepło. Nienaturalnie żywo jak na to miejsce.

    Kątem oka zobaczył coś dalej — ciało. Kierowca. Wyrzucony z auta. Twarz wbita w asfalt. Nie żył.

    Z tyłu Golfa — otwarty bagażnik. Rozrzucone prezenty. Lalka z oderwaną ręką. Klocki rozsypane po trawie. Karton z niemieckimi napisami. I jedna paczka w papierze z reniferami, z naklejką: „Für Zuzia. Frohe Weihnachten.”

    Syreny pojawiły się z oddali. Najpierw jedna. Potem druga. Ale Robert był pierwszy. Zawsze był pierwszy.

    Wsiadł do Jeepa. Chwycił mikrofon.

    — Witam na antenie radia… Tu program Nocny Patrol. Mówi Robert Erben. Autostrada A4, kierunek Opole. Wypadek. Volkswagen Golf wbity pod zawracającą naczepę. Obaj mężczyźni nie żyją.

    Cisza.

    — Wracali z Niemiec. Dwa dni przed Wigilią. Zabawki dla dzieci… leżą teraz w pośniegowym błocie. Lalka w kałuży oleju. Paczka dla Zuzi. Mandarynka jeszcze pachnie. Ale w ich domach świąt już nie będzie…

    – Czasem myślę, że ta droga to żywa istota. Że wybiera sobie ludzi. A ja… ja tylko jestem tam, gdzie mnie posyła. Nazywam się Robert Erben. I to był Nocny Patrol.

    Oparł głowę o zagłówek.

    I wtedy… wróciło.

    Świdnica. Koniec lat osiemdziesiątych. Zima. Żółta Łada. Ojciec prowadzi. Matka śpi owinięta szalikiem. Robert — mały chłopak z tyłu — siedzi z nosem przy szybie. Na kolanach mandarynka. Ojciec podał mu ją przez ramię, mówiąc: „Tylko nie jedz całej od razu.”

    Obierał ją wolno, kawałek po kawałku. Skórkę zwinął w spiralę. Nie chciał, żeby się skończyła.

    Teraz nie miał mandarynki. Miał tylko wspomnienie. I ten sam zapach w powietrzu.

    Przekręcił kluczyk w stacyjce. Jeep zawarczał. Otworzył okno.

    Wyciągnął paczkę papierosów i swoją Zippo z symbolem wilka. Przekręcił kciukiem iskrownik i pojawił się zloty płomień. Zaciągnął się. Głęboko.

    Dym powoli wydostał się przez uchyloną szybę, mieszał się z zimnym powietrzem.

    Z głośników Jeepa popłynęły ostatnie takty „Camouflage”. Cicho. Jak echo po kimś, kto zniknął.

    Jeep ruszył. Czerwone światła oddalały się powoli w gęstniejącej mgle. I zniknęły.

    A noc znów została sama.